NATURAMORTE
De opdracht voor de eindronde Prix de Rome was een ontwikkelingsstrategie voor het vooormalige CSM-terrein te Halfweg te geven. Het CSM-terrein ligt naast een van de drukste en oudste treinsporen van Nederland, de vierbaans autosnelweg tussen Amsterdam en Haarlem en in de aanvliegroute van de Zwanenburgbaan van Schiphol. Aan de andere kant van het spoor ligt het recreatie gebied Spaarnwoude en wordt de aanleg van de Afrikahaven momenteel afgerond. De ligging aan de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder zorgt voor drukte op het water. De vierbaansautoweg deelt het dorp in tweëen en vormt een bron van lawaai en ergenis voor de bewoners van Halfweg. Tussen het CSM-terrein, het industriegebied Zwanenburg en het recreatiegebied Spaarnwoude vindt een confrontatie plaats tussen natuur en verstedelijking. Zowel het recreatiegebied Spaarnwoude als het CSM-terrein is hierdoor slecht te bereiken voor de gebruikers.
De opgave is opgevat als een herstructurering van de infrastructuur omdat naar onze mening hier het zwaartepunt ligt, en dus niet slechts zoals gesteld, een herinrichting van het CSM-terrein. De autoweg ondertunnelen ligt dan voor de hand. Dit is gedaan vanaf het begin van Halfweg tot voorbij het CSM-terrein. Hierdoor verdwijnt de autoweg uit het dorpshart en wordt er ruimte gecreëerd voor de bouw van woningen, het marktplein wordt in ere hersteld en een dorpshaven wordt aangelegd. Een verplaatsing van het gemeentehuis naar het plein valt te overwegen. Tevens ontstaat hierdoor een vrije zone tussen CSM en Spaarnwoude dat ik interpreteer als overgangsgebied tussen stedelijke recreatie en landschappelijke recreatie. Het gebied is beter toegankelijk geworden en is te bereiken door een langzaamverkeer route maar ook door een nieuw aangelegd bovengronds treinstation. De perrons van dit station zijn met de auto bereikbaar via een fly-over. Aan de perrons bevindt zich een kiss & ride. Een kabelbaan vanaf dit station doorkruist het gebied. Deze ontsluit CSM en het industrieterrein Zwanenburg met Spaarnwoude.
De bestaande, industriële gebouwen op het CSM-terrein vinden hun nieuwe bestemming in het huisvesten van het culturele programma, o.a. theaters, cinema’s, kunstpodia, ateliers, restaurants en oefenruimtes. Om ‘het monument zijn’ van de gebouwen langs de voormalige autoweg te benadrukken bevinden zij zich in een landschappelijke omgeving. Het overgrote deel van het CSM-terrein wordt getransformeerd tot recreatiedorp met tijdelijke behuizing (vakantiehuisjes, tweede huis, etc.)
De gekozen locatie van het ontwerp bevindt zich in het tussengebied CSM-Spaarnwoude. Onder druk van verstedelijking is juist dit gebied de ideale locatie voor een transferium.
Transferium gezien in de oorspronkelijke betekenis van het woord, nml.: overgang, overgaan. Het overgaan van drukte naar rust, stilte, weg uit het alledaagse. Een stiltecomplex. Een complex onder de grond. De stilte gevangen in een op zichzelfstaand volume verdwijnent in het landschap. Een immense ruimte waar men kan ronddwalen over een computervloer met plasmatechnologie die beelden en patronen genereerd om een moment los te komen van realiteit: een ervaring in het beleven van stilte. 4 grote transparante vitrines conserveren de stilte in zeldzame en vergane natuur : verstillingen. Natuur en landschap zijn niet meer te ervaren maar worden op micro-schaal geconserveerd.
In een bibliotheek bevindt zich alle informatie als naslagwerk. In het hotel kan ontspannen worden met de nadruk op bezoek aan het stiltecomplex. In ruime cellen kan worden teruggetrokken om de rust van de ruimte te ervaren en om te mediteren. Er is tevens mogelijkheid voor fysieke ontspanning zoals zwembad, sauna en sportruimte.
Midden in de noordelijke Randstad, vlak naast Amsterdam, in een agglomeratie van meer dan een milljoen inwoners, is juist op deze plek behoefte aan een reservaat waarin stilte zou kunnen worden gerecreëerd.
FORIDEAS kreeg voor de inzending een basis prijs
bijlage: Soeters ongelijk